بخش اختلالات گفتار درمانی
اختلالات گفتار درمانی
مشکلات گفتاری
  1. مشکل در صحیح یا واضح گفتن صدا ها یا کلمات
  2. مشکل در روانى گفتارکه لکنت نامیده می شود
  3. مشکلات زمانی:
    • درک کردن
    • بیان کردن
    • خواندن
    • نوشتن

* هم کودکان و هم بزرگ‌سالان ممکن است به دلایل مختلف دچار این گونه مشکلات شوند. گفتار درمانی( آسیب شناسی گفتار و زمان) می‌تواند در هر سنی به بهبود این مشکلات کمک کند.

مشکلات گفتار و زبان بزرگسالان

مشکلات گفتاری
  1. آپراکسی(apraxia): در این حالت فرامین حرکتی مناسب از مغز به عضلات گفتاری صادر نمی شود. این امر به دلیل صدمات یا سکته مغزی در بزرگسالان رخ می دهد.
  2. دیزآرتریا(dysarthria): وقتی این امر روی می‌دهد که گفتار افراد به دلیل ضعف عضلانی ناشی از آسیب های مغزی ناواضح میشود، عوامل مختلفی چون سکته، تومور ،پارکینسون ،ام اس یا صدمات ضربه اى مغز مى تواننداين اختلال را ایجاد کنند.
  3. لکنت(stuttering ): لکنت در بزرگسالان اغلب از دوران کودکی شروع شده ، به تدریج افزایش یافته و ماندگار شده است. لكنت بزرگسالان اغلب با عواطف منفی و حرکات اضافه صورت و بدن همراه است. بزرگسالان اغلب در موقعیت های خاص بیشتر لکنت می کنند، مثل صحبت با تلفن یا صحبت در جمع. لکنت گاهی هم به دلایل عصب شناختی در بزرگسالی شروع می شود.
  4. مشکلات مربوط به صوت: این مشکلات اغلب با علائمی چون گرفتگی صدا، خشن شدن‌صدا یا از دست رفتن صدا همراهند.
  5. اختلال در توليدصداهای گفتاری: گاهی مشکل تلفظ صداها تا بزرگسالی ادامه می یابد که برخلاف تصور عموم قابل درمان هستند.
مشکلات زبانی
  1. آفازی(aphasia): آفازی یک مشکل زبانی است که به دنبال آسیب های مغزی مثل سکته تومور یا صدمات ضربه ای مغزی یا برخی از بیماری مغزی روی می دهند. آفازی اغلب به دلیل آسیب به نیمکره غالب مغز که کنترل گفتار و زبان را به عهده دارد رخ می دهد. افراد مبتلا در بیان کلمات و جمله ها ،درک کامل آنچه که دیگران می‌گویند ،خواندن و نوشتن مشکل دارند. نوع و شدت مشکل بسته به نوع آفازی متفاوت خواهد بود.
مشکلات پزشکی
  1. دمانس(dementia): دمانس به دلایل مختلف چون آلزایمر، سکته های کوچک متعدد ،پارکینسون یا تحلیل پیش‌رونده لوبهاى فرونتو تمپورال
  2. آسیب های نیمکره راست: این افراد در توجه، استدلال منطقی ، حل مسائل ،حافظه، سازماندهی ، برقراری ارتباط اجتماعی و... مشکل دارند.
  3. صدمات ضربه ایی مغز(traumatic brain injury ): این صدمات می‌تواند منجر به مشکلاتی در گفتار ،زبان، تفکر و بلع شوند. این مشکلات می‌تواند عملکرد فرد را در فعالیتهای روزمره در خانه ،مدرسه و محل کار را تحت تاثیر قرار دهند.

مشکلات گفتار و زبان در کودکان

مشکلات گفتاری
  1. آپراکسی گفتاری دوران کودکی(childhood apraxia of speech): در این حالت فرامین حرکتی مناسب از مغز به عضلات گفتاری صادر نمی شوند.در اين حالت کودک می داند چه می خواهد بگویداما مغز نمی داند که چطور آن را به عضلات گفتاری منتقل کند.

    علت این اختلال اغلب نامشخص است.

  2. دیزآرتریا(dysarthria): این امر وقتی روی می دهد که گفتار کودک به دلیل ضعف عضلانی ناشی از آسیب های مغزی ناواضح می شود. این آسیب ها عموماً هنگام تولد و پس از آن به دلیل یک بیماری صدمه رخ می دهند.
  3. لکنت: لکنت در کودکان خود را با علائم مختلفی چون تکرار، کشش، مِن مِن کردن و در موارد شدید تر به صورت قفل کردن روی کلمات و صدا ها نشان می دهد.

    گاهی تنش، تقلا و تلاش و اجتناب از حرف زدن هم به این علائم اضافه می شود. صرف نظر از نحوه شروع ناتوانی( ناگهانی یا تدریجی)، تشخیص این که ناتوانی کودک امر طبیعی است و متناسب با سن یا پیش‌درآمدی بر لکنت نیازمند بررسی دقیق تر توسط یک گفتار درمانگر( آسیب شناس گفتار و زبان) است.

  4. اختلال در تولید صدا ها: بسیاری ازکودکان با گذشت زمان یاد میگیرندكه چگونه صداهای گفتاری را بگویند، اما در مورد همه کودکان این فرایند طبق الگو و سرعت مورد انتظار پیش نمی رود. این امر می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. تشخیص علت و درمان این مشکلات بر عهده گفتار درمانگر( آسیب شناس گفتار و زبان) است.
  5. اختلال در پردازش واجی(phonological processing disorder ): پردازش واجی مهارت استفاده از صداها(واج ها)ی یک زبان برای پردازش زبان گفتاری و نوشتاری است. این مهارت برای تولید و رشد مهارت های زبان بیانی و نوشتاری بسیار ضروری است و اختلال در آن منجر به مشکلات ماندگاری در حیطه های درک ، بیان ،خواندن و نوشتن می شود.
مشکلات زمانی
  1. ظهور دیرهنگام زبان(late language emergence): این حالت به تاخیر در شروع زبان بدون هرگونه ناتوانی یا تأخیر رشدی دیگر در حوزه های شناختی یا حرکتی اطلاق می گردد. این کودکان ممکن است فقط در زبان بیانی مشکل داشته باشند یا مشکل آنها ترکیبی از زبان درکی و بیانی باشد. برخی از این کودکان قبل ٣ تا نهایتاً ۵ سالگی به همتايانشان میرسند اما ممکن است در برخی کودکان این امر نشانه‌ای از سایر اختلالات مانند آسیب ویژه زبانی، اختلال در ارتباطات اجتماعی، اختلال طیف اتیسم، ناتوانی یادگیری، نقص توجه و بیش فعالی: ناتوانی هوشى یا سایر مسائل رشدی باشد. تشخیص افتراقى نیازمند بررسی دقیق همه جنبه های رشدی است و توسط آسیب شناس گفتار و زبان صورت می‌گیرد.
  2. اختلالات زبانی در دوران پیش از مدرسه(preschool language disorder ): اگر کودک ۳ تا ۵ ساله ای در پیروی از دستورات، درک سوالات ،یادگیری كلمات و جملات جدید مشکل داشته باشد احتمال دارد که به اختلال زبانی مبتلا باشد. مشکلات زبانی این دوره می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشند و تشخیص و درمان آن بر عهده گفتار درمانگران است.
آیا یادگیری زبان دوم باعث مشکلات زبانی میشود؟

خیر. کودکان در سراسر دنیا یاد می‌گیرند که به زبان‌های دیگر هم صحبت کنند. کودکی که مشکل زبانی آن را در هر دو زبان نشان خواهد داد.

ناتوانی های یادگیری: افراد مبتلا به این اختلال، علیرغم داشتن هوش طبیعی در خواندن، هجی کردن و نوشتن مشکل دارند. مشکلات اولیه گفتار وزبان می‌تواند منجر به اختلالات بعدی در خواندن و نوشتن شود ، ممکن است این افراد در ریاضی یا مهارت های اجتماعی هم مشکل داشته باشند. شاید شنیده باشید بعضی افراد دیسلکسیا (dyslexia) دارند. این افراد در خواندن مشکل دارند. این اختلالات اغلب با مشکلات زبانی همراه هستند که گاه برای افراد غیر متخصص قابل شناسایی نیستند.

برخی علائم ناتوانی يادگيرى:
  1. صحبت درباره ایده ها و افکار
  2. یاد گرفتن کلمات جدیدی که در کلاس می شنوند و يادر کتاب می بینند
  3. درک سوالات و دنبال کردن دستورات
  4. به خاطر آوردن اعداد در ترتیب موردنظر مثلاً یک شماره تلفن
  5. به خاطر آوردن جزئیات داستان یا گفته‌های معلم
  6. یاد گرفتن حروف الفبا، اعداد، دیکته نوشتن
  7. مشکلاتی در ریاضیات مثلا به خاطر سپردن جدول ضرب
  8. گفتن ساعت
  9. درك آنچه خوانده مى شود